Ha Marcia,

Bedankt voor je reactie. Voor mij (en mijn vrouw) heel herkenbaar allemaal.

Zoals je hieronder kunt lezen, zijn we een nieuwe weblog gestart. We hebben alle stukjes op deze pagina daarheen gekopieerd. Zo ook alle reacties. Jouw laatste reactie staat daar ook bij.

Ik ga nog op je stukje reageren op die andere weblog.

Groet

Mark

Petra en ik hebben samen een nieuwe weblog gemaakt. Daar schrijven we samen verder.

De link is:

http://stotteren.web-log.nl/stotteren van binnen en v/

Zelf zal ik ook op deze weblog af en toe nog wat schrijven

Database, door Petra.

Geloven jullie me als ik schrijf dat mijn database aan synoniemen groter is dan van de grootste computer? Nee? Nou, doe dat maar gerust hoor. Net als de meeste stotteraars heb ik ook een héle lading vol aan geheugen met synoniemen. Altijd handig!

Als een stotteraar mee zou doen aan een spelletje ‘synoniemen zoeken’, wat je ooit zoiets dergelijks op televisie had, zou die zeker winnen. Alleen het meedoen wordt weer wat moeilijker, met tijd enzo hé.
Maar voor ieder moeilijk woord, waarop we denken te kunnen gaan stotteren staat er wel een ander in de database. Oké, soms moet je daarvoor een zin wel wat ombouwen, maar ook dat is geen probleem natuurlijk. Je moet er wel wat voor over hebben om als vloeiend spreker over te komen. Om niet als stotteraar gezien te worden.
En dat het soms wat warrige zinnen geeft, ach, alles toch beter dan stotteren?!?!

Ja? Echt? Geloven jullie dat ook? Denk niet dat je dat moet geloven eigenlijk. Nee, ook niet van een stotteraar zelf. Want wie hou je eigenlijk voor de gek? De luisteraar hoort toch meestal wel dat er iets niet helemaal klopt aan hoe je praat, ook al stotter je niet. Die merkt onzekerheid, die merkt dat je naar woorden zoekt. Hoe snel je het ook doet.

Waarom doen we het dan? Omdat bij de meeste mensen die stotteren de schaamte zo gigantisch groot is. Om te stotteren, terwijl je niet weet hoe de ander reageert, wat hij denkt, wat hij ervan vind dat je staat te stoeien met woorden. Dat maakt onzeker, dat maakt bang.

Je bent anders, en dat wil toch niemand?

Ik moet er zeker wel bij schrijven dat dit soort gedrag natuurlijk makkelijk is voor iemand die weinig stottert, zoals ikzelf. Het wordt moeilijker als je meer en meer stottert, dat lijkt me logisch. Dan wordt het zoeken naar synoniemen van synoniemen… wordt wel erg ingewikkeld. Maar ook dat is niet vreemd bij iemand die stottert, geloof me…

Ik weet dat ik zelf een aantal jaren geleden met een andere baan begon. En natuurlijk wilde ik over komen als iemand die normaal praat, niet stotteren. Want hoe reageren ze? Zullen ze vast wel dom en stom vinden. Ik was toen toch ook al 33, dus blijkbaar nog steeds niet veel geleerd wat dat betreft in al die jaren.

Dus ik begon daar te werken, leuke collega’s, leuk werk. En ik mijn best maar doen om als ‘normaal-pratend-mens’ over te komen. Mijn database werd aardig gebruikt.

Maar hoe meer en meer ik daarmee bezig was… hoe banger ik werd om door de mand te vallen. Want eens komt dat. Dan is er even geen ander woord, dan móét je zeggen wat zo moeilijk is. En dan? Dan valt het opeens dus wél op, dan is er geen uitweg, dan val je door de mand.

Intussen had ik weer eens contact via internet met ‘collega-stotteraars’. En ook dit kwam ter sprake. Ik werd weer eens met mijn neus op de feiten gedrukt waar ik eigenlijk mee bezig was. Met mezelf gigantisch voor de gek te houden. Waarschijnlijk hadden ze het toch wel in de gaten. En dat wist ik natuurlijk ook zelf wel, maar goed, het werkte tot op zekere hoogte voor mij.

Dus heb ik mijn domme kop maar uit het zand getrokken en ben opener geworden over het stotteren op mijn werk. Niet meer zo veel op zoek gegaan naar andere woorden, gewoon zeggen hoe ik het wilde zeggen. Ik ging absoluut meer stotteren. En nee, dat vond ik ook niet altijd leuk als ik eerlijk ben. Ook ging ik er wat meer over praten met mijn collega’s, zomaar, als het eens ter sprake kwam begon ik er over. Vaak tussen de werkzaamheden door, als het uitkwam. En eigenlijk kwam ik er weer achter dat dat gewoon veel beter voelt. Dat je gewoon normale reacties krijgt meestal. Dat het niet geeft, dat iedereen wel wat heeft. Dat ik mezelf niet zo druk hoefde te maken.

Het feit dat ik meer ging stotteren vond ik echt niet leuk, lijkt me logisch. Maar het feit dat ik nu dus wél mezelf was op het werk voelde wel oké. Niet meer wegkruipen voor iets wat eigenlijk gewoon bij me hoort.

En buiten mijn werk ging het ook steeds beter. Durfde ook weer meer te zeggen hoe ik het wilde, wat dus wilde zeggen met meer stotters meestal.

Niet dat ik er nu ben hoor, helemaal niet. Want er zijn periodes dat ik wat meer stotter, doordat er wat stress is in mijn leven. En juist dan heb ik moeite om het te laten horen. Zo ook bij sommige collega’s. Die soms wat minder leuk reageren, zoals toen met mijn naam te zeggen. Dat maakt onzeker, en maakt dat ik mezelf weer drukker ga maken erom. Dat ik weer meer op zoek ga naar andere, makkelijker woorden. Dat ik mezelf weer voor de gek ga houden.

En weet je wat eigenlijk de mooiste reactie was? Ik had het met één collega over een andere baan. Dat ik dat misschien wel moeilijk zou vinden juist omdat ik stotter. Het ging over een baan waar praten best belangrijk is. Dat ik mezelf druk maak om het stotteren en toch dan vaak moeilijke woorden ga omzeilen. Volgens haar hoefde dat niet, het valt toch wel op. Ze vertelde dat het bij sommige collega’s vanaf het begin al duidelijk was dat ik stotterde. ‘Oh, die nieuwe, leuke meid, ze stottert soms wat.’ Dus ja, wie hield ik nu eigenlijk voor de gek? Toch echt alleen maar mezelf!!! Stom….. Ja, erg stom.

En als je nu denkt dat dit een les is die ik geleerd heb nu? Nee hoor, geloof dat nu maar weer niet. Ik val iedere keer weer in diezelfde valkuil. Omdat het voor mij soms zo vreselijk moeilijk is om voor het stotteren uit te komen. Zéker bij mensen die ik niet goed genoeg ken. Collegas, kennissen die je niet vaak ziet, mensen waarmee je zomaar een praatje maakt in je leven.

Maar goed, een mens is nooit te oud óm te blijven leren zeggen ze toch altijd?

Stereotypen en vooroordelen zijn een lastig uit te bannen verschijnsel. Zo ook als het gaat om de beelden over de communicatieve en sociale vaardigheden van mensen die stotteren.

Misschien heb ik het mis, maar ik heb sterk de indruk dat veel mensen nog steeds het beeld hebben dat stotteraars wat verlegen, wat zielige en eenzame mensen zijn. Mensen met weinig tot geen vrienden om het over een partner maar helemaal niet te hebben.

En hoe kom ik aan die indruk??

Het komt doordat het me nog steeds overkomt dat mensen lichtelijk verbaasd uitroepen ¨wat heb jij een leuke vrouw¨ of ¨goh, jij ziet er helemaal niet uit als een stotteraar of ¨wat fijn voor je dat je zoveel vrienden hebt¨.

Tja, wat moet je nou met zulke opmerkingen. Je kunt ze natuurlijk gewoon opvatten als compliment en dat doe ik dan ook maar. Maar het zegt natuurlijk wel iets over de manier waarop veel mensen aankijken tegen iemand die flink stottert.

En natuurlijk zijn er veel stotteraars die in een sociaal isolement verkeren, die hun angst voor de reacties van andere mensen niet kunnen overwinnen en de veiligheid van een solistisch bestaan verkiezen boven het risico afgewezen en buitengesloten te worden. En eerlijk is eerlijk, het aangaan van sociale contacten vraagt ook veel van iemand die heftig stottert. Het vraagt in ieder geval lef en moed. Je weet van tevoren nooit hoe mensen reageren en het aangaan van relaties met anderen vraagt sowieso een grotere investering dan voor mensen die ¨normaal¨ praten. Ik bedoel, even vlot een mop tappen of me in een heftige discussie mengen, is er voor mij niet bij. Tegen de tijd dat ik zover ben, gaat het al lang ergens anders over.

Maar dat geldt ook voor de ander. Ik realiseer me heel goed dat het niet altijd makkelijk is om het geduld op te brengen om iemand z´n verhaal te laten doen, om als partner geen last te hebben van plaatsvervangende schaamte als anderen het niet kunnen nalaten ongegeneerd te staren zodra je je mond opendoet of de meewarige blikken of lacherige reacties te negeren.

En ondanks het feit dat er dus ook flink wat mensen zijn die met een grote boog om een stotteraar heenlopen, zich geen houding weten te geven en een gesprek het liefst zo snel mogelijk afkappen, heb ik zelf toch een redelijk uitgebreide vriendenkring en dus een hele lieve en charmante vrouw.

Allemaal mensen van wie ik zeker weet dat dat gestotter van mij ze geen bal uitmaakt. Van wie ik zeker weet dat ze door die stotters heen kijken en gewoon meer geïnteresseerd zijn in mij als persoon dan in de manier waarop ik praat. Mensen waarop ik kan bouwen door dik en dun. Mensen waarbij ik me compleet op m´n gemak voel.

En dat is dan ook ongeveer het enige voordeel wat ik kan bedenken als het om stotteren gaat. Het selecteert zichzelf uit. Er zijn mensen die er op af knappen, die enorm afwijzend reageren en je blijven behandelen als ¨damaged goods¨. En er zijn mensen die anderen gewoon accepteren zoals ze zijn.

En gelukkig lopen er daar nog heel wat van rond in deze wereld.

Zo heb ik ook nooit te klagen gehad over gebrek aan belangstelling van de leden van het vrouwelijk geslacht. Integendeel zou ik bijna zeggen. En eerlijk is eerlijk, ik snapte daar vroeger zelf ook niet echt zoveel van. Vroeg me toch altijd af wat vrouwen in me zagen en vooral of ze zich niet schaamden tegenover hun vrienden en familie om met zo´n stotterende vent aan te komen zetten.

Maar ja, toen wist ik nog niet wat ik nu weet. Er zijn gewoon vrouwen zat die stotteren wel charmant vinden. En zéker als je er zelf open over bent, je kwetsbaar opstelt en je realiseert dat communicatie meer is dan praten alleen. En dan bedoel ik het belang van goed kunnen luisteren, non-verbale communicatie, uitstraling in zijn algemeenheid en de manier waarop je in het leven staat.

Voor wat betreft dit onderwerp ben ik trouwens ook wel heel benieuwd naar de reacties van anderen. Met name mensen die een relatie hebben met iemand die stottert. Dus Marcia, laat nog eens wat van je horen. Hoe reageerden jouw vrienden en familie toen je voor het eerst met je stotterende vriend aan kwam zetten?? En hoe ga jij nu om met de reacties van anderen??

Zoals jullie hieronder kunnen lezen, doet Petra sinds een paar dagen ook mee op deze weblog. En dat vind ik hartstikke leuk. En dat niet alleen omdat ik vind dat ze leuk kan schrijven, maar ook omdat haar bijdragen duidelijk zullen maken hoe verschillend stotteren en degenen die het praktiseren, kunnen zijn.

Veel mensen denken bij iemand die stottert aan het overbekende snel en vaak wat krampachtig herhalen van letters en klanken. Wat dat betreft voldoe ik zelf wel aan het stereotype beeld van de stotteraar en ben dus overduidelijk als zodanig herkenbaar.

Veel mensen die nooit iets met stotteren te maken hebben gehad, realiseren zich echter niet dat de ernstigste vorm van stotteren ¨zwijgen¨ is. Mensen die aan voelen komen of weten dat ze bepaalde woorden niet vloeiend uit kunnen spreken en dan als gevolg van angst en schaamte hun mond maar houden.

Nu is het natuurlijk onmogelijk om altijd maar je mond te houden. En veel mensen die stotteren willen dat ook helemaal niet. Zoals Petra, die schrijft dat ze een enorme kletskous is. Dus zijn er ook heel veel stotteraars  die échte woordkunstenaars zijn. Die elk woord waarop ze het gevoel hebben te zullen gaan stotteren razendsnel kunnen vervangen door een synoniem. Die dus over een enorme woordenschat beschikken en die bij een synoniemen-quiz zéker weten met gemak als winnaar uit de bus zouden komen. Jullie zullen het misschien niet geloven, maar er zijn mensen die zo behendig zijn in dit synoniemen-gedoe dat zelfs goede vrienden en soms zelfs hun partner niet weten dat ze stotteren.

Er is zelfs een officiële naam voor deze vorm van stotteren: ¨verborgen stotteren¨. Stotteren wordt dan ook wel omschreven als ¨alles wat iemand doet om niet te stotteren¨.

Nog even terugkomend op de metafoor van stotteren als ijsberg, geeft een dergelijke omschrijving ook heel goed aan dat het hoorbare en soms zichtbare deel van stotteren, maar een fractie van het geheel is. Dat het belangrijkste deel onder de oppervlakte zit, de onderkant van de ijsberg, de angst en schaamtegevoelens.

Het lijkt er misschien op dat iemand die zo vaardig is in het vinden van synoniemen en voor de buitenwereld nauwelijks hoorbaar stottert, het een stuk makkelijker heeft. En dat is misschien ook wel zo op de korte termijn dan wel te verstaan. Je wordt in ieder geval niet zo snel als stotteraar herkend en daardoor loop je minder de kans om uitgelachen en/of afgewezen te worden. Zelf stotter ik op zo´n beetje alle medeklinkers, vaak zelfs op de lettergrepen, dus geschikte synoniemen vinden, is voor mij niet écht weggelegd. Maar één ding weet ik zeker, als ik het zou kunnen, zou ik de verleiding om me aan dat kat- en muisspelletje over te geven niet kunnen weerstaan.

Maar schijn bedriegt. Het niet durven uitkomen voor je stotteren door doorlopend je hersens af te beulen op zoek naar synoniemen, verhoogt de spreekspanning. Het is te vergelijken met iets als constant op eieren lopen, de radar angstvallig en doorlopend afgesteld om ¨gevaarlijke¨ letters en woorden te scannen. En dat alles om maar niet door de mand te vallen als stotteraar. En je zult het vast wel snappen. Als niemand weet dat je stottert en je valt een keer door de mand, is dat des te pijnlijker dan dat iedereen al tig jaar weet dat je stottert.

Daarom is het ook zo belangrijk wat Petra schrijft, want zij was tot voor kort ook zo´n ¨verborgen stotteraar¨; in een therapie leren om uit te komen voor je stotteren, om gewoon te zeggen wat je wilt zeggen, stotterend of niet.

KORTOM: TE DURVEN STOTTEREN

PS. Petra heeft hier écht een perfect stukje over geschreven ¨database¨ genaamd. Die zal ze vast binnenkort wel op deze blog neerzetten

Dat vind ik nou een lastig onderwerp, omdat het na al die jaren nog steeds allerlei tegenstrijdige gevoelens bij me oproept. Ik kan er niet omheen: ik heb een soort haat/liefde verhouding met humor, tenminste voor zover het gaat om stottermoppen en cabaretiers die stotter-typetjes neerzetten.

Aan de ene kant maak ik soms dankbaar gebruik van humor in voor mij spannende en lastige situaties, aan de andere kant kan ik me behoorlijk opgelaten voelen als iemand in mijn bijzijn een stottermop vertelt of als een cabaretier zich op de TV uitleeft door een stotteraar na te doen.

Ik heb me natuurlijk al vaak zat afgevraagd hoe dat eigenlijk in elkaar zit met die overgevoeligheid. Of het niet heel hypocriet is dat ik zelf wel grapjes over m´n eigen stotteren mag maken en anderen niet, of ik geintjes maken over m´n eigen stotteren nou eigenlijk wel écht zo leuk vind of dat het meer een overlevingsstrategie is, of grappen over stotteren dezelde impact hebben als grappen over allochtonen, dikke mensen, dunne mensen, waarom het me soms zo raakt als iemand een stotteraar nadoet en de toehoorders niet meer bijkomen van het lachen.

Het blijft een vreemd verschijnsel. Temeer daar ik zelf behoorlijk ver kan gaan als het om geintjes over m´n eigen stotteren gaat. Als ik bijvoorbeeld flink lang vast zit, zeg ik weleens tegen m´n gesprekspartner: ¨dit kan nog wel even gaan duren, dus als je onderhand wat anders wilt gaan doen...¨. Maar ik moet er toch effe niet aan denken dat iemand anders, iemand die ik niet heel goed ken, aan me zou vragen: ¨gaat het nog lang duren, want dan ga ik ondertussen even wat anders doen¨.

Waarom maak ik die grapjes zelf eigenlijk. Waarschijnlijk omdat het de minst kwade van twee dingen is. Als iemand heftig stottert, heeft dat hoe dan ook behoorlijk wat invloed op de communicatie, vooral met mensen die ¨het¨ niet wisten. De meeste mensen die de eerste keer te maken krijgen met iemand die stottert, schrikken ervan, kijken wat ongemakkelijk om zich heen, proberen het gesprek af te kappen en weten zich duidelijk geen houding te geven. En dat snap ik wel; tenslotte zie je er aan de buitenkant niks van en zonder waarschuwing word je dan ineens geconfronteerd met iemand die verwoede pogingen doet om z´n eigen naam te zeggen. Het rotte is alleen dat de meeste mensen die stotteren en ik dus ook, dat soort non-verbale signalen pijlsnel oppikken, al zijn ze nog zo gering. Je krijgt het gevoel dat mensen liever geen contact met je willen en dat verhoogt de spanning. En dus ga je nog erger stotteren. En in dat soort situaties, doet een luchtige opmerking of een geintje wonderen. En als je er dan ook nog wat vriendelijk bij kan lachen en zelf je gesprekspartner probeert gewoon aan te kijken, smelt het ijs als sneeuw voor de zon.

Dus ja....dat zelf grappen maken, is eigenlijk een beetje uit de nood geboren. Een way of life om een zo normaal mogelijk contact met anderen te kunnen hebben. Maar niet omdat ik zo veel lol aan dat stotteren beleef, dat ik de behoefte heb om daar doorlopend grappen en grollen over te maken.

Er zijn zelfs situaties waarin ik voor m´n gevoel geen keus heb. Als we bijvoorbeeld optreden met één van die Bigbands waar ik leiding aan geef, heet ik normaliter ook het publiek welkom en praat ik het programma wat aan elkaar. Alhoewel ik dat van mezelf ¨moet doen¨ omdat het gewoon bij m´n rol als muzikaal leider hoort, vind ik het een regelrechte ramp. Dus omwille van de broodnodige ontspanning en om mezelf niet direkt als stotteraar neer te zetten, zing ik eerst altijd een nummertje. Als ik daarna echter begin te praten, denkt zo´n zaal steevast dat ik voor de gein een stotteraar neerzet, dat ik naast muzikaal leider ook een goedkoop soort cabaretier ben. Dus...het kan natuurlijk niet uitblijven: binnen no time vette lol in die zaal, lachen joh!!! Tja, en wat moet je dan hè, je met een rooie kop gaan staan schamen of er maar een humoristische, doch confronterende draai aan geven. Ik kies dus maar voor het laatste: zeg zoiets als ¨moet u niet gaan lachen, want ik stotter echt hoor¨.

En ook dat haalt de spanning er wat af. Want dat is over het algemeen wel zo. Als je dat stotteren ¨gewoon¨ benoemt en niet net doet alsof het er niet is, is dat makkelijker voor beide partijen. Maar toch........het blijft een strategie om met zo´n lastige situatie om te gaan, niets meer en niets minder.

En daar raak ik volgens mij meteen de kern van de zaak. Dat is het grote verschil met situaties waarin mensen heftig nep-stotterend een stottermop vertellen of een stotter-typetje neerzetten. Dat wordt gedaan omdat veel mensen stotteren op zichzelf blijkbaar zo lollig vinden. En omdat stotteraars blijkbaar zo lachwekkend zijn, dat de moppentapper vrijwel altijd van succes verzekerd is bij zijn of haar toehoorders.

En ja...ik kan er niks aan doen; ik blijf dat gewoon kwetsend vinden. Niet zozeer vanwege die moppen op zich, maar vooral vanwege het feit dat ze vrijwel altijd heftig stotterend en met de gebruikelijke tics erbij verteld worden. En als het effe kan, een stotteraar liefst ook nog als een domme sukkel wordt neergezet. Het weerspiegelt toch op een pijnlijke manier hoe veel mensen nog tegen stotteren en vooral tegen stotteraars aankijken.

Het is een bevestiging van iets waar we als stotteraars diep van binnen altijd zo bang voor zijn. Wat ons er vaak van weerhoudt te praten met vreemde mensen. Wat ons er van weerhoudt om in een reataurant of in de kroeg gewoon te bestellen waar we écht trek in hebben, in plaats van iets wat we uit kunnen spreken. Wat sommigen ervan weerhoudt het beroep te kiezen dat ze leuk vinden, in plaats van een beroep waarbij ze veel moeten praten. Wat sommigen ervan weerhoudt die vrouw eindelijk eens aan te spreken, waar ze al maanden van dromen. Wat ervoor zorgt dat heel veel stotteraars in een sociaal isolement verkeren. Wat er zelfs voor zorgt dat er stotteraars zijn, die zó niet meer verder willen. Ja, ik weet dat het melodramatisch klinkt, maar écht ook dat komt voor.

Kortom wat ervoor zorgt dat heel veel stotteraars hun leven om het stotteren heen organiseren. De angst om belachelijk gemaakt te worden, om niet serieus genomen te worden. En geloof me, die angst is vele malen erger dan het hele stotteren zelf. En bovendien zorgt die angst ervoor dat het stotteren heftiger wordt dan het in eerste aanleg zou hoeven zijn.

En dat willen we toch allemaal niet!

Stotteren is booming-business. Echt waar!!!

Tenminste voor logopedisten, maar vooral voor ex-stotteraars die er via een therapie vanaf gekomen zijn en vervolgens als therapeut aan de slag gaan en voor de dochters van reeds overleden zangers.

Wat dat betreft snap je niet waarom er nog steeds mensen op deze wereld rondlopen, die tot de onverbeterlijke stotteraars gerekend moeten worden en aangewezen zijn op peperdure anti-stotterapparaatjes van 4000 euro, die vaak ook maar een tijdelijk effect hebben. Want behalve de van oudsher bekende logopedie, groeien de alternatieve therapieën als paddestoelen uit de grond. En dat terwijl er in onze zorgsamenleving door de gemiddelde ziektekostenverzekeraar slechts één keer in je leven zo´n 350 euro aan therapie vergoed wordt. Dit in tegenstelling tot allerlei andere, vaak niet noodzakelijke, behandelingen.

Kun je nagaan hoeveel mensen die stotteren er voor over hebben om ervan af te komen. De gemiddelde alternatieve therapie kost toch al  gauw zo´n 1500 euro voor een paar dagen.

Zelf heb ik in mijn leven onderhand ook een vermogen uitgegeven aan ¨veelbelovende¨ therapieën, evenals mijn ouders in het verleden. Als je er niet mee behept bent, kun je je het misschien niet voorstellen, maar stotteren heeft een dusdanige negatieve invloed op de kwaliteit van  leven, dat menig stotteraar zich spontaan in de schulden steekt om ervan af te komen.

En dat zou nog tot daarentoe zijn als je er zeker van zou kunnen zijn dat zo´n therapie zou werken, maar dat is helaas vaker niet het gval dan wel. De meeste therapieën zijn namelijk puur en alleen gericht op symptoombestrijding, het hoorbare en zichtbare stotteren, en bedienen zich daarbij van allerlei spreektechnieken zoals bepaalde manieren van ademhalen. Maarrrr ademhalen is in principe een onwillekeurig proces . Als je er bij na gaat denken, lukt het vaak al niet meer of maar een korte tijd. Wat dat betreft is het te vergelijken met lopen; als je daarbij na gaat denken, loop je direkt ook veel minder soepel en veerkrachtig. De meeste therapieën pakken dus uitsluitend het topje van de ijsberg aan, om maar in het jargon te blijven.

En natuurlijk zijn er ook altijd wel wat mensen waarbij het wel helpt, ook op de langere termijn. En dat is natuurlijk hartstikke fijn voor die mensen.

Het hele vervelende van al die therapieën is alleen wel dat ze ons stotteraars gouden bergen beloven. En mislukt zo´n therapie, dan word je flink ingewreven dat het je eigen schuld is, dat je niet genoeg gemotiveerd was om iets aan je stotteren te doen, dat je niet genoeg geoefend hebt etc. Dus blijft de lokroep: ¨wil je in tien dagen van je stotteren af en eindelijk van het leven gaan genieten, volg dan .......therapie¨ gewoon doorgaan. Ondanks alle stotteraars die na het volgen van zo´n therapie van een kouwe kermis thuis kwamen en niet meer dan een paar maanden van de verworven vloeiendheid mochten genieten. En daarna vaak erger stotterden dan ooit tevoren en dus in een giga diep gat donderden.

Nog vervelender is het, dat al die therapieën stuk voor stuk regelmatig de publiciteit zoeken. Artikelen in de krant,  programma´s als ¨Hart van Nederland¨ op de TV, het kan niet op. Vooral tijdens de Nationale Stotterweek, die altijd in oktober gehouden wordt, word je er bijna mee doodgegooid. Ik zie er nu al tegenop, tegen die eerste week van oktober, meestal zorg ik dat ik een reisje naar het andere eind van de wereld boek in die tijd. Maar helaas, dit jaar kan ik niet gemist worden op het muzikantenschooltje, waar ik werk.

Maar ik kan vast langzaam gaan wennen. De natuur is in de war, maar de reclame-jongens en meisjes van het therapeutengilde zijn de weg blijkbaar ook een beetje kwijt.

Want vorige week sloeg ik argeloos de krant open en de koppen schreeuwden me alweer toe: ¨In tien dagen van je stotteren af, mits je 100% gemotiveerd bent¨.

En ik zag de bui alweer hangen: allerlei mensen die oeverloos aan m´n kop gaan zeuren over een nieuwe therapie waarmee ik in 10 dagen van dat gestotter af kan zijn, dat het tegenwoordig toch helemaal niet meer nodig is om te stotteren, dat het gewoon een kwestie is van anders ademhalen, van onwillige en vibrerende middenrif spieren die getraind moeten worden. En dan zijn er tot overmaat van ramp ook altijd nog mensen die me ernstig aanraden om eens bij Jomanda op bezoek te gaan of om een reisje naar Lourdes te boeken, of naar de hapnotherapeut te gaan, of naar de reincarnatie-peut of naar de acupunturist of naar yoga en meditatieles. Pfffffffff

Maar het leukste vind ik het, als mensen vragen of ik er ooit weleens iets aan gedaan heb. Ik heb er namelijk zoveel aan gedaan dat er met mijn spreektempo écht geen beginnen aan is, om al die therapieën op te gaan noemen. Haken die mensen echt halverwege af, weet ik zeker.

Dus tegenwoordig zeg ik meestal met een brede glimlach volmondig ¨nee¨ op zo´n vraag met de korte toelichting dat ik er helemaal niet vanaf wil, omdat ik de aandacht het me oplevert voor geen goud zou willen missen.

Over de oorzaken van stotteren bestaan heel veel misverstanden. De hoogste tijd dus, om die eens uit de weg te ruimen. Veel mensen denken dat iemand stottert door onzekerheid, gebrek aan zelfvertrouwen, spanning. Kortom psychische oorzaken. Er wordt zelfs nog weleens gedacht dat mensen die stotteren langer dan anderen tijd nodig hebben om te bedenken wat ze willen zeggen of minder intelligent zijn.

Niets is minder waar. Stotteren wordt in eerste instantie veroorzaakt door een puur lichamelijk en wel een neurologisch probleem. Voor het spreken zijn 200 spieren nodig, die allemaal op het juiste moment in aktie moeten komen om vloeiende spraak te produceren. Vooral de coördinatie tussen het spraakcentrum in de hersenen, de beide hersenhelften en de spreekspieren zijn hierbij van belang. Als kinderen beginnen te stotteren, komt dat primair omdat er sprake is van een coördinatieprobleem in de hersenen, waardoor de spieren van stembanden, lippen en tong, op het verkeerde moment aangespannen worden (te vroeg of te laat) en met de verkeerde druk. Stotteren is dan ook heel vaak erfelijk en komt veel in dezelfde families voor. Of een kind zich ontwikkelt tot een chronisch stotteraar heeft echter heel veel te maken met de manier waarop er door de ouders en anderen op gereageerd wordt.

Want later komen er natuurlijk wel psychische zaken om de hoek kijken. Als een kind begint te stotteren, schrikken de meeste ouders zich een rotje, waardoor ze vaak uit onwetendheid vooral aandacht geven aan de manier waarop het kind praat en niet aan wat het kind te melden heeft. Dit geldt helaas niet alleen voor de ouders, maar ook voor allerlei andere mensen in de omgeving van het kind. Denk aan leerkrachten, klasgenootjes, oma´s, opa´s, ooms, tantes en noem maar op. Allerlei goed bedoelde adviezen zijn het gevolg. Denk na voordat je iets zegt, haal eens diep adem, praat eens wat langzamer, je moet wat meer zelfvertrouwen hebben. Hoe vaak ik ze gehoord heb, weet ik niet meer. Ik ben de tel in de loop der jaren kwijt geraakt. Hoewel ik toch een geheugen heb als een olifant en ook aardig tot tien kan tellen.

Logisch dat een stotterend kind al heel snel het gevoel krijgt dat het iets fout doet, dat stotteren niet mag. Het zal dus alle mogelijke moeite doen om niet te stotteren, waardoor het helaas alleen maar erger wordt. Tel daarbij op dat veel kinderen die stotteren op school gepest worden, uitgelachen worden en worden ¨nagedaan¨ en de angst en om te stotteren is geboren. Met als gevolg: het belanden in een venijnige vicieuze cirkel.

Dus er komen zeker psychische factoren bij kijken, maar deze zijn een gevolg van het stotteren en niet de oorzaak. Wat dat betreft wordt het weleens vergeleken met een ijsberg. Het kleine topje dat boven de wateroppervlakte zichbaar is, is wat je hoort en ziet. Het grootste deel zit echter onder water: de angst- en schaamtegevoelens, die het stotteren in stand houden en in de meeste gevallen verergeren.

Zelf stotter ik al vanaf m´n eerste woorden, dus vanaf een jaar of twee-drie. Ik was me daar de eerste jaren totaal niet van bewust. Praatte er lustig op los. Ik herinner me ook niet meer haarscherp op welk moment ik me er wel bewust van werd dat ik anders praatte dan andere kinderen. Maar ik denk dat dat zo ongeveer rond m´n achste levensjaar geweest moet zijn. Het was het moment dat mijn ouders begonnen te begrijpen dat mijn stotteren niet van voorbij gaande aard was en zich knap ongerust gingen maken. In die vijf jaar was ik namelijk uitgegroeid van een kind dat spontaan en zonder spanning wat letters herhaalde tot een jochie dat eindeloos worstelde met elke lettergreep en daardoor nauwelijks nog te verstaan was. Dus Markie moest naar de spraakjuffrouw, een logopediste die op de één of andere manier, verbonden was aan de school waar ik op zat.

Dat is dus het eerste moment wat ik me herinner: de schaamte als ik tijdens schooltijd uit de les gehaald werd voor ¨de spraakles¨. En had het nou nog maar geholpen, maar helaas pinda¨...........; alle goedbedoelde pogingen van het overigens aardige mens, haalden niets uit.

Ik bleef ¨gewoon¨ stotteren.

Hardop lezen, spreekbeurten en andere mondelinge beurten, gingen dermate moeizaam dat ik tenslotte bij al dat soort opdrachten overgeslagen werd. Tegenwoordig wordt dat leerkrachten vaak afgeraden, maar ik vond het eerlijk gezegd wel prima. Scheelde een hoop zweten als iedereen ¨op het rijtje af¨ een beurt kreeg en hoe minder ik hoefde te praten, hoe minder ik de kans liep belachelijk gemaakt te worden. Ik geloof ook niet dat ik nog echt veel van me liet horen in die tijd. Als het niet écht nodig was, hield ik liever m´n mond. Een enkele uitzondering daargelaten, ben ik op de lagere school dan ook niet écht gepest met m´n spraakgebrekje.

Maar zoals altijd, was ook hier ¨uitstel geen afstel¨. Want door dat goedbedoelde ¨beschermende¨gedrag van de leerkrachten op de lagere school, kreeg ik het natuurlijk des te harder voor m´n kiezen op de middelbare school. Niks  mondelinge beurten en spreekbeurten overslaan en daarbij een hoop onbegrip van docenten. Jammergenoeg wisten ze in die tijd een stuk minder van stotteren af dan tegenwoordig met het gevolg dat die zes jaar gymnasium nu niet bepaald de gelukkigste tijd uit m´n leven waren.

Een uur voor de klas staan worstelen met alle lettergrepen voor een spreekbeurt en dan toch nog beloond worden met een onvoldoende omdat niemand het meer kon volgen. Mondelinge beurten, waarbij ik gedwongen werd om dezelfde zinnen steeds weer opnieuw te herhalen, omdat ¨het dan wel zou lukken¨, wat natuurlijk niet zo was. Waarschuwingen van docenten dat ik vast wel zou zakken voor m´n eindexamen als ik dan ook zo stotterde. En niet te vergeten: het geluid van grinnekende klasgenoten achter m´n rug en het ndoen van m´n stotteren zo gauw ik m´n mond opendeed. En docenten die in geen velden of wegen te vinden waren, om het eindeloze getreiter een halt toe te roepen.

Al met al voelde ik me knap eenzaam in die tijd, schaamde me kapot, was doodsbang om te praten en had een gevoel van eigenwaarde van o, niks. Het stotteren beheerste m´n hele leven; ik stond er mee op en ging er mee naar bed.

Maar goed: ik ben dus wel geslaagd voor m´n eindexamen en op m´n 18-e deed ik met veel succes toelatingsexamen voor het conservatorium, werd gebombardeerd tot toptalent en kon beginnen. En natuurlijk was dat in het begin ook hartstikke spannend. Allemaal onbekende mensen die niet wisten dat ik stotterde en zich in eerste instantie logischerwijs ook helemaal geen houding wisten te geven.

Maar verder was de sfeer totaal anders dan op de middelbare school. Na een  paar maanden, voelde ik me geaccepteerd en gewaardeerd om wie ik was en vooral om waar ik wel goed in was...namelijk muziek maken. Het ging natuurlijk daar ook veel minder om het praten: een goeie muzikant worden en daarvoor het uiterste uit jezelf halen, dat stond centraal. In ieder geval voelde ik me als een vis in het water en het was een fantastische tijd.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat ik nog steeds van m´n stotteren baalde en op m´n 20-ste waagde ik me maar weer eens aan de zoveelste stottertherapie. Het was een therapie, die zich niet richtte op het stotteren zelf, maar op de angst om te stotteren en de daarmee gepaard gaande schaamtegevoelens. Het onderwaterdeel van de ijsberg dus.. Ik leerde dat stotteren mag, dat ik er ondanks m´n stotteren mocht zijn, dat ik het niet moest proberen tegen te houden, maar die stotters gewoon moest laten komen. En vooral...geen spreeksituaties uit de weg te gaan, me niet meer te verstoppen en zoveel mogelijk te praten c.q. te stotteren. Maar ook ¨open en zonder schaamtegevoelens¨ leren praten over het fenomeen stotteren, wat het is, wat het met je doet etc. Wildvreemde mensen aanspreken op straat, de weg vragen, heel veel vreemde mensen bellen en ga zomaar door. Na zo´n week, die zich tien keer herhaalde, was ik meer dan kapot, maar al met al kreeg ik er een hoop voor terug. Ik werd door al dat oefenen veel minder gevoelig voor m´n eigen stotters en vooral voor de reacties van anderen daarop en dat leverde een hoop minder stotterangst, schaamtegevoelens en spanning op. En vooral heel veel zelfvertrouwen en zelfacceptatie.

Ik heb nog steeds het gevoel dat die therapie, afgekort DM, de grootste ommekeer in m´n leven is geweest. Vanaf dat moment trok ik me er minder van aan, het beheerste m´n leven niet meer. Ik praatte zoveel mogelijk, heb heel bewust gekozen voor een praatberoep. Desalniettemin was het een lange en zware weg, met veel ups en downs, maar het resultaat mag er zijn.

En .....tja...ik stotter nog steeds flink, maar toch een heel stuk minder en vooral veel minder krampachtig dan vroeger. Communicatief stotteren wordt dat genoemd, door degenen die er voor doorgeleerd hebben. De eerste keer met onbekende mensen praten en vooral het mezelf voorstellen, vind ik nog steeds hartstikke een ramp en dat is dan ook direkt aan mijn spraak te horen. Maar na een paar keer gaat het meestal al stukken beter.

Maar het belangrijkste is: ik accepteer mezelf zoals ik ben, kan er ¨open¨ over praten, er bij onbekende mensen een opmerking over maken en als het nodig is ook een geintje. En dat maakt het communiceren met andere mensen een stuk makkelijker. Het haalt de spanning weg, zowel bij mezelf als bij degene met wie ik praat. Haalt de zware lading eraf en het geeft ruimte om de aandacht te richten op waar het in het leven werkelijk om gaat: de inhoud.

Ik zal eerst maar eens iets over mezelf vertellen. Ik ben dus Mark,  nog een half jaartje 51 jaar en al ruim 20 jaar heel gelukkig met mijn vrouw Ellen.

Verder bestaat mijn wereld vooral uit muziek. In m´n jonge jaren heb ik conservatorium lichte muziek gedaan(jazz, pop etc): slagwerk, trombone en dirigentschap/docentschap. Gelukkig heb ik van mijn hobby mijn beroep kunnen maken, want musicus is natuurlijk een relatief comfortabel beroep voor iemand die ernstig stottert. Alhoewel jullie zullen kunnen lezen, dat er ook behoorlijk wat praatwerk bij komt kijken. Maar dat komt voor een deel ook door mezelf. Ik heb me namelijk al zo´n 20 jaar geleden voorgenomen me niet meer te laten ringeloren door dat eeuwige gestotter en zo min mogelijk, voor mijn beroepsmatige en sociaal leven, belangrijke spreeksituaties uit de weg te gaan. Dat klinkt misschien heel stoer, maar is het niet. Andere, voor mensen die vloeiend spreken, normale dagelijkse situaties, ga ik namelijk wel uit de weg. Boodschappen doen in een winkel waar je (nog) bediend wordt en telefoneren, vind ik bijvoorbeeld de ergste dingen die er bestaan. En dat soort dingen laat ik dus ook lekker door een ander opknappen. Hartstikke fout natuurlijk, want door situaties te vermijden, wordt je angst ervoor alleen maar groter, maar een paar simpele dingen vragen en bijvoorbeeld m´n eigen naam uitspreken, duren dus eindeloos, kosten me echt bloed, zweet en tranen en leveren gewoon te veel negatieve energie op. Iemand die verlamd is, gaat tenslotte ook niet aan de marathon meedoen.

En verder doe ik heel veel dingen die ik nog steeds moeilijk en spannend vind, toch maar mooi wel. Ik ben Muzikaal Leider van drie Bigbands, praat bij de diverse optredens het programma aan elkaar voor soms wel 300 man publiek en geef sinds een paar jaar les op het conservatorium. En eerlijk is eerlijk, soms gaat me dat niet echt in m´n kouwe kleren zitten, maar als ik het weer gefikst heb, is het ook enorm kicken. Verder ben ik drummer in een 5-persoons formatie en zing, zowel bij die Bigbands als in die kleine band, de sterren van de hemel (al zeg ik het zelf).

En ja........ik stotter dus flink. Al vanaf dat ik kan praten, dus dat is zo´n jaar of 47. In een volgend bericht ga ik iets schrijven over wat dat eigenlijk is: stotteren. Waar het vandaan komt en hoe het zich bij mij ontwikkeld heeft. Want één ding weet ik heel zeker. Er is geen handicap waar zoveel misverstanden over bestaan als over stotteren.

Deze weblog zal vooral gaan over mijn ervaringen met stotteren. Deels om dingen van me af te schrijven, maar ook om andere mensen die stotteren te laten delen in de manier waarop ik er inmiddels mee om heb leren gaan, maar ook in mijn ups en downs. En niet minder belangrijk: om mensen die niet stotteren en er nooit mee te maken hebben gehad te laten zien wat stotteren is en wat de impact ervan is op je leven. In de hoop hiermee wat meer begrip in de samenleving te kweken voor het fenomeen stotteren en het taboe en de vooroordelen die echt nog steeds op stotteren rusten,  naar een andere wereld te helpen. Ik ga proberen niet al te dramatisch te schrijven, maar zal wel gewoon eerlijk en open zijn over mijn ervaringen en gevoelens en dat kan voor degenen die stotteren niet van nabij kennen misschien weleens wat dramatisch overkomen. Maar dat komt dan gewoon omdat het soms bijna een drama is. Maar over het algemeen lukt het me wel om de dingen van de humoristische kant te bekijken.